تبلیغات
زنگ علوم من - آیا باید پارک ژوراسیک را راه ‌انداخت؟
گم شده مومن، علم است. هر موقع یكی را فرا گیرد به سراغ مطلوب دیگری می رود.
تاریخ : دوشنبه 6 خرداد 1392
نویسنده : سانایی

آیا باید پارک ژوراسیک را راه ‌انداخت؟

متخصصان تخمین زده‌اند در حال حاضر، روند انقراض گونه‌ها بین هزار تا 10 هزار بار بیشتر از نرخ انقراض طبیعی است. هر ساله 0.01 تا 0.1 درصد از کل گونه‌های جهان در گرداب انقراض ناپدید می‌شوند.


با این سرعت غیرقابل باور از دست رفتن گونه ها، فرزندان ما در آینده نخواهند توانست همان جانورانی را که ما امروز می بینیم، مشاهده کنند.

متاسفانه نقش بشر در انقراض گونه ها بسیار کلیدی است. بسیاری از گونه های مختلف جانوری به دلیل نابودی زیستگاه هایشان در معرض خطر قرار گرفته اند. آلودگی ها و فعالیت های انسانی در عمل، شرایط زیست را برای بسیاری از گونه ها دشوار ساخته است.

گویا ناتوانی بشر از حفظ این سرمایه های خدادادی کم نبوده که این روزها بحث بر سر احیای گونه های جانوری منقرض شده هم داغ تر شده است! حال بسیاری از دانشمندان بر سر این مساله بحث دارند که آیا باید گونه های منقرض شده را دوباره به چرخه حیات بازگرداند؟

داستان دردناک انقراض

در آخرین روزهای اسفند 1320 خورشیدی، یک کشاورز به نام ویلفرد بتی با سلاح به یک ببر تاسمانیایی شلیک کرد. حیوان 20 دقیقه پس از برخورد گلوله با شانه اش مرد.

عکاسی بلافاصله از این صحنه عکسبرداری کرد. این عکس صیاد را با پوزخندی بر لب در کنار لاشه بی جان صید نشان می دهد. رضایت صیاد از نابودی عامل تهدیدکننده چارپایان اهلی خود در این عکس وصف نشدنی است، اما آنچه ویلفرد بتی نمی دانسته این بوده که با این شکار به اصطلاح قهرمانانه اش، آخرین مدرک زنده و آزاد از ببر تاسمانیایی را برای همیشه از بین برده است.

تنها شش سال پس از این اتفاق، آخرین ببر تاسمانیایی نیز در اسارت از دنیا رفت و به این شکل دفترچه حیات این گونه خارق العاده برای همیشه بسته شد.

نکته:فراهم کردن امکان بقا برای بعضی گونه های جانوری و گیاهی شاید مساله ای بسیار جالب باشد، اما باید به این نکته هم توجه کرد که  هم از نظر اخلاقی و هم از نظر علمی، موانع گسترده ای در این راه وجود دارد
 
 

ببرهای تاسمانیایی یکی از 795 گونه منقرض شده ای هستند که نام آنها در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت به ثبت رسیده است.

جانوران و گیاهانی که در این فهرست به ثبت رسیده اند، رده بندی های گوناگونی دارند که وضع آنها از «در معرض تهدید نسبی» شروع می شود و به «در معرض خطر انقراض بالا» می رسد.

در نهایت، رده ای با عنوان منقرض شده وجود دارد که در آن احتمال حیات آن گونه کاملا به صفر رسیده است. شرایط گونه های در معرض خطر انقراض درست شبیه یک فرد خیلی بیمار است که به کمک جدی نیاز دارد.

به عنوان مثال، خرس سیاه، یوزپلنگ، پلنگ ایرانی، گربه شنی و شاهین جزو گونه های در معرض خطر کشور ما هستند.

موقعیت یک گونه منقرض شده نیز درست شبیه یک فرد مرده است که کار وی دیگر از کمک گذشته و امیدی برای حضور مجدد آن قابل تصور نیست.

در ایران گونه های جانوری و گیاهی بسیاری بوده که متاسفانه به این سرنوشت دچار شده اند. شیر ایرانی با نام علمی PantheraleoPersicus در گذشته پراکندگی وسیعی در مناطق جنوب و جنوب غربی ایران داشته است.

آخرین شیر ایرانی در سال 1322 خورشیدی در منطقه شمال غربی دزفول مشاهده شد و از آن پس اطلاعات ثبت شده دیگری مبنی بر مشاهده این حیوان وجود ندارد.

ببر مازندران با نام علمی Pantheratigris نیز در گذشته پراکندگی وسیعی در مناطق جنگلی دریای خزر از آستارا تا پارک ملی گلستان و شبه جزیره میانکاله داشته است.

از وجود این گونه نیز متاسفانه به علت تخریب زیستگاه، مسموم کردن لاشه حیوانات شکارشده توسط انسان ها، شکار بی رویه و کم شدن طعمه اطلاعی در دست نیست. خبرها حاکی از آن است که آخرین ببر مازندران در دهه 1330 در پارک ملی گلستان شکار شد.

از مرز رویا تا واقعیت؟

در حال حاضر، این ایده مطرح است که شاید بتوان شرایط حیات را برای برخی گونه های منقرض شده دوباره فراهم کرد. این نظریه، موافقان و مخالفان بسیاری دارد.

نوروز امسال گروهی از دانشمندان و دست اندرکاران حفاظت از گونه ها در مقر انجمن جغرافیای ملی گرد هم آمدند تا در زمینه امکان زیست مجدد برخی گونه ها که سال هاست منقرض شده اند با یکدیگر تبادل نظر کنند.

بحث های اخلاقی چندی درباره این مساله انجام شد. واقعیت این است که فراهم کردن امکان بقا برای پاره ای از گونه های جانوری و گیاهی شاید مساله ای بسیار جالب باشد، اما باید به این نکته هم توجه کرد چه از نظر اخلاقی و چه از نظر علمی، موانع گسترده ای در این راه وجود دارد.

ازجمله سوالات مهمی که در این رابطه مطرح می شود، می توان به این موارد اشاره کرد: نخست آن که آیا بشر براستی می تواند چنین کاری را انجام دهد؟ و دیگر این که اگر براستی این امکان وجود دارد، آیا شرایط محیطی هم مهیاست؟ اگر قرار باشد بی پرده به سوال نخست پاسخ داده شود، باید چنین گفت این کار هنوز عملا غیرممکن است.

فرض کنید این امکان فراهم شود که یک ماموت از یک فیل بالغ متولد شود، آیا این ماموت شایستگی آن را دارد که با عنوان ماموت واقعی خوانده شود؟ آیا امکان بقا برای این گونه ها ارزش هزینه، زمان و تلاش هایی را که برای آنها انجام می شود، دارد؟ اگر به فرض این گونه به سن بلوغ برسد و با یک گونه همجنس تشکیل جفت دهد، آیا شرایط محیط برای بقای نسل این موجودات فراهم است؟ آیا این گونه ها را باید در اسارت نگاه داشت یا آن که می توان این ریسک بزرگ را تقبل کرد و آنها را به زیستگاه های طبیعی امروزی برگرداند؟ آیا زیستگاه های بومی آنها را نیز می توان تجدید کرد؟ بدیهی است بقای این گونه ها خطرات ناشناخته ای را هم برای آنها و هم برای سایر گونه ها ایجاد می کند.

آیا بشر آماده مواجهه با چنین معضلاتی است؟ و مهم تر از همه این که آیا طبیعت حاضر است بار دیگر آنها را در خود بپذیرد؟

پیشرفت های اولیه ای که در زمینه فنون ازدیاد نسل گونه ها و حتی امکان پردازش و تغییر در DNA (دزوکسی ریبونوکلئیک اسید) انجام شده، تا حدی امکان جعل مجدد نسخه های ژنتیکی گونه های منقرض شده را به صورت کاملا ناشیانه و ابتدایی فراهم ساخته است، اما واقعیت این است که انجام این کار هنوز هم فقط در حد یک حرف است.

در مورد گونه هایی که ژنوم آنها به دلیلی حفاظت شده این احتمال تاحدودی بیشتر است، اما در مورد برخی گونه ها حتی اندک احتمالی نیز وجود ندارد. دوستداران دایناسورها باید بدانند احتمال آن که بتوان DNA دایناسورها را دوباره احیا کرد، نه تنها خیلی بعید، بلکه در حد صفر است. بنابراین بهتر است به دیدن فیلم پارک ژوراسیک بسنده کنند.

نظرات موافق

موافقان طرح احیای گونه های جانوری و گیاهی به دو زیرمجموعه تقسیم می شوند: نخست گروهی که معتقدند احیای گونه ای، باید انجام شود؛ چراکه امکان آن وجود دارد. این افراد معتقدند نباید جلوی پیشرفت علم را گرفت.

آنها با وجود تمام مشکلات ناشناخته ای که در این مسیر وجود دارد، باور دارند مزایای این کار بیشتر از مشکلات آن است.

از نظر این گروه بشر ملزم است اشتباهاتی را که انجام داده، تصحیح کند و لذا انجام این کار برای بشر به نوعی ادای یک تعهد اخلاقی محسوب می شود. از طرف دیگر، گروه دوم که محافظه کارتر هستند، معتقدند بشر مادامی که شرایط محقق نشده نباید نسبت به احیای حیوانات منقرض شده اقدام نماید.

منظور از شرایط آن است که در وهله اول بشر هنوز تصور درستی نسبت به معرفی مجدد گونه ها به اکوسیستم های طبیعی ندارد. دوم این که هنوز گونه های در معرض خطر بسیاری در طبیعت وجود دارد که باید براساس همان انگیزه و علم نسبت به حفاظت از آنها اقدام شود. این گروه معتقدند تنها با تحقق این شرایط است که بشر می تواند گام های بلندتری بردارد.

واقعیت چیست؟

مهندسی ژنتیک تا امروز دستاوردهای زیادی در عرصه علم داشته، اما ژنوم های ثانویه ای که برخی آنها را تا این حد خارق العاده می خوانند هنوز هم در مقابل ژنوم اولیه همانند یک نقاشی کودکانه هستند.

بدیهی است ابراز چنین ادعاهای گزافی خود نوعی کوته نظری است. مهیا نبودن شرایط حیات و محیط برای زیست این گونه ها سبب می شود در حال حاضر صرفا بتوان عنوان بزرگنمایی را برای چنین ادعاهایی مطرح کرد. بسیاری از دانشمندان باور دارند این تلاش ها تنها زمانی ارزشمند است که بتوانند حیات گونه های در معرض خطر را نجات دهند، نه این که باری سنگین تر از قبل بر دوش طبیعت وارد کنند.

فرناز حیدری




موضوعات مرتبط: دانش ,
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
How do you get a growth spurt? پنجشنبه 16 شهریور 1396 04:50 ق.ظ
Pretty element of content. I simply stumbled upon your
weblog and in accession capital to say that I acquire in fact loved account your weblog posts.
Any way I'll be subscribing in your augment and even I
success you get entry to constantly rapidly.
http://kristinslaugenhaupt.blogas.lt چهارشنبه 18 مرداد 1396 05:02 ب.ظ
Hey there! I know this is kinda off topic nevertheless I'd figured I'd ask.
Would you be interested in trading links or maybe
guest writing a blog article or vice-versa? My site addresses a lot of the
same subjects as yours and I feel we could greatly benefit from each other.
If you're interested feel free to send me an e-mail. I look forward to hearing from
you! Great blog by the way!
What causes the heels of your feet to burn? سه شنبه 17 مرداد 1396 03:04 ب.ظ
Thanks for sharing your thoughts on زنگ علوم من - آیا باید پارک ژوراسیک را راه ‌انداخت؟.
Regards
manicure چهارشنبه 23 فروردین 1396 12:32 ق.ظ
Nice post. I learn something new and challenging on websites I
stumbleupon every day. It will always be helpful to read through content from other writers
and practice something from their sites.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین مطالب